هفت اصل کلیدی عبارت‌اند از هم‌راستایی سؤال با هدف آموزشی، پوشش متعادل محتوا، تنوع واقعی سنجش، دشواری آگاهانه، وضوح صورت سؤال، زمان و بارم منطقی و بازبینی آموزشی و فنی.
اصل ۱: هر سؤال باید به یک هدف آموزشی مرتبط باشد
اگر نتوانیم توضیح دهیم یک سؤال دقیقاً چه دانشی یا مهارتی را می‌سنجد، حضور آن در آزمون نیاز به بازبینی دارد. هدف روشن کمک می‌کند سؤال‌های جذاب اما نامرتبط وارد برگه نشوند.
این هم‌راستایی به معنی تکرار عین تمرین‌های کلاس نیست؛ سؤال می‌تواند شکل تازه‌ای داشته باشد، اما باید بر دانشی تکیه کند که دانش‌آموز فرصت یادگیری آن را داشته است.
اصل ۲: نمره آزمون باید بازتابی از کل محدوده مهم باشد
وقتی یک مبحث کوچک سهم بزرگی از نمره دارد و بخش مهم دیگری تقریباً دیده نمی‌شود، نمره نهایی تصویر متعادلی از یادگیری نمی‌دهد. یک جدول ساده پوشش محتوا جلوی این عدم تعادل را می‌گیرد.
اصل ۳: تنوع سؤال را با تنوع هدف اشتباه نگیرید
داشتن تستی، تشریحی و کوتاه‌پاسخ می‌تواند مفید باشد، اما مهم‌تر این است که سؤال‌ها مهارت‌ها و سطوح متفاوتی را بسنجند. چند قالب متفاوت که همگی یک محاسبه تکراری را می‌خواهند، تنوع واقعی ایجاد نمی‌کنند.
اصل ۴: سطح دشواری را آگاهانه توزیع کنید
آزمون خوب الزاماً سخت نیست. سطح دشواری باید با هدف آزمون هماهنگ باشد. در یک آزمون کلاسی ممکن است سهم سؤال‌های پایه بیشتر باشد و در آزمون تشخیصی، ترکیب دیگری لازم شود.
بهتر است سؤال‌ها را پس از انتخاب یک بار از نگاه دانش‌آموز هدف مرور کنید؛ آشنایی طراح با مسئله گاهی باعث می‌شود سؤال ساده‌تر از واقعیت به نظر برسد.
اصل ۵: ابهام زبانی نباید جای دانش را بگیرد
صورت سؤال باید روشن باشد و داده‌ها، واحدها و دستور پاسخ را دقیق بیان کند. اگر دو برداشت منطقی از سؤال ممکن باشد، مسئله از دانش‌آموز نیست؛ سؤال نیاز به اصلاح دارد.
در ریاضی، جای‌گذاری علامت‌ها، پرانتزها، توان‌ها و کسرها نیز بخشی از وضوح سؤال است.
اصل ۶: زمان و بارم را با حل واقعی کنترل کنید
بارم زیاد برای سؤال کوتاه یا بارم کم برای سؤال چندمرحله‌ای می‌تواند تصحیح و برداشت دانش‌آموز از اهمیت سؤال را مختل کند. یک بار حل کامل آزمون توسط طراح، تخمین زمان و بارم را واقعی‌تر می‌کند.
برای پاسخ‌های تشریحی بهتر است اجزای مورد انتظار پاسخ از قبل مشخص شوند تا تصحیح یکنواخت‌تر باشد.
اصل ۷: بازبینی نهایی باید هم آموزشی باشد هم فنی
در مرحله آخر، دو نگاه لازم است: آیا آزمون چیزی را که قصد سنجش آن را داشتیم اندازه می‌گیرد؟ و آیا فایل نهایی بدون خطا و خوانا ارائه می‌شود؟
شماره‌گذاری، مجموع بارم، کیفیت تصویر، فرمول‌ها، شکست صفحه و فضای پاسخ از جمله موارد فنی هستند که باید قبل از چاپ کنترل شوند.
سؤال‌هایی که پیش از طراحی آزمون مطرح می‌شوند
آیا آزمون استاندارد باید حتماً درصد مشخصی سؤال آسان و سخت داشته باشد؟
خیر. نسبت ثابت برای همه آزمون‌ها وجود ندارد. هدف، سن دانش‌آموز، زمان و نوع آزمون در انتخاب سطح دشواری اثر دارند.
آیا تنوع نوع سؤال همیشه بهتر است؟
فقط وقتی هر نوع سؤال به هدف سنجش کمک کند. تنوع ظاهری بدون تنوع آموزشی ارزش زیادی اضافه نمی‌کند.
چطور بفهمیم زمان آزمون مناسب است؟
طراح باید آزمون را کامل حل کند و برای خواندن، نوشتن و بازبینی دانش‌آموز نیز حاشیه زمانی معقول در نظر بگیرد.